جایگاه عید غدیر و فضیلت اعمال آن

هو العلیم

عید غدیر و آداب و اعمال آن

برگرفته از آثارِ

حضرت علامه آیت‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی

و

حضرت آیت‌اللَه حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی

قدّس اللَه سرّهما

افضلیت عید غدیر نسبت به سایر اعیاد

اما عیدِ غدیر که اشرف و افضل اعیاد است، به‌جهت ربط امت با امام، و وحدت دل‌هاى آنان با ولایت، و ورود در سِلکِ سالکانِ راه، و روندگانِ طریق مودّت و محبّت و ایثار و انفاق، و عقل و شعور، و گسترش نور ربّانى، و نفحات قدسیّۀ سبحانى، و ارتباط مُلک با ملکوت است.

عید غدیر، روز عبودیّت و تسلیم در برابر حق، و خروج از فرعونیّتِ نفس اَمّاره، و انداختن ریسمان ذُلِّ رِقّیَّتِ حضرت سبحان است، و اقرار و اعتراف به یگانه‌خاصّۀ از خواصّ درگاه با عظمت او، و قدم در صراط مستقیم ایقان نهادن، و گام استوار و راستین در ترک تجاملات نمودن، و بدون شائبه و تعارف، به حق و حقیقت و واقعیّت درآمدن، و از زمرۀ بَهائِم خارج شدن، و به صفِ انسان پیوستن است.

عید غدیر، نداى حضرت قدّوس و سبّوح را به حصر ولایت در قرآن کریم به‌ ﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلرَّسُولُ بَلِّغۡ﴾‌ پاسخ صحیح دادن، و گفتار حضرت پیامبر اعظمش را به: «مَن کُنتُ مَولاهُ فَعَلِىُّ مَولاهُ»‌ با جان و دل پذیرفتن، و در تحتِ دعاى‌ «اللَهمّ والِ مَن‌ والاهُ‌» قرار گرفتن، و از نفرین خانمان‌سوزِ «وَ عادِ مَن عاداهُ»‌ بیرون شدن، و استقبال از «وَ انْصُر مَن نَصَرَهُ‌»، و اِستِدبار از «وَ اخْذُل مَن خَذَلَهُ‌» نمودن است.¹

برخی از آداب عید غدیر و آثار آن

سنّت عید گرفتن در روز غدیر، به این داستان، خلود و دوام بخشیده است، و متن غدیر را ثابت و محقَّق، و گذشتگان آن را به آیندگان مى‌سپارند.

بیدارى به عبادت در شب غدیر و صلۀ ارحام و ضعفاء و توسعه بر عیال و زینت‌بستن و لباس‌هاى نو و جامه‌هاى پاک و پاکیزه پوشیدن و احسان و بِرّ و گسترش خیرات و مبرّات در این روز، همه و همه از موجبات بقاء این اثر جاوید است، تا مردم‌ به‌دنبال ریشه و سرچشمه غدیر بروند، و تفحّص و تجسّس از اصل قضیّه بنمایند، و شاخه‌هاى ایمان در دل‌هاى ایشان رشد کند و قوى گردد.

و چقدر زیباست که ایرانیان‌ عید غدیر را که ستون ایمان است به‌عنوان تعطیل رسمى تا چند روز براى دیدن‌ها و سرورها، و تجدید لباس‌هاى کهنه به لباس‌هاى نو قرار دهند، تا یک‌سره دیو زشت طبیعت جاى خود را به فرشتۀ رحمت دهد، و شیعه که پیوسته کارهایش از روى تعقّل و حساب بوده است، در این مقطع نیز بى‌حساب و غافل‌گیر در دام نیفتد.¹

ثواب روزه عید غدیر

حضرت امام صادق علیه‌السّلام:

صَومُ یَومِ غَدیرِ خُمٍّ یَعدِلُ صیامَ عُمرِالدُّنیا لَو عاشَ إنسانٌ عُمرَ الدُّنیا ثُمَّ لَو صامَ ما عُمِّرَتِ الدُّنیا لَکانَ لَهُ ثَوابُ ذَلِکَ. وَصیامُهُ یَعدِلُ عِنداللَهِ عزّوجلّ مِائةَ حِجَّةٍ وَ مِائةَ عُمرَة.

«روزه داشتن در روز غدیر خمّ معادل است با روزه داشتن عمر دنیا، اگر فرضاً انسانى به‌قدرِ عمر دنیا عمر کند، و به‌اندازۀ عمر دنیا روزه بگیرد، در این‌صورت ثواب این روزه‌ها براى او خواهد بود. روزه داشتن در روز غدیر، در نزد خداوند عزّوجل به‌قدرِ ثواب صد حجّ و صد عُمره است‌.»²

علت ثواب عظیم روزه

اگر کسى بدون الزام و اکراه، یک روز غدیر را با روزۀ مستحبى به مِهر على و به محبّت ولایت، و به پاسخ مثبت دادن به نداى حق، لبّیک گوید، هر لحظه از تشنگى و گرسنگى را که مى‌برد، مساوق با روزها و ماه‌ها از سایر ایام است. لذا [این ثواب‌های عظیم که برای روزۀ عید غدیر ذکر شده است] هیچ تعجبى ندارد، بلکه طبق موازین عقلی و فطری، این پاداش‌هاى عظیم براى عاملان در روز عید غدیر که بدون شکّ ناشى از پذیرش ولایت و ربط با آن حضرت است، صحیح و ثابت است.³

عید غدیر، روزِ نزول جمع خیرات و برکات

عید غدیر روزى است که خداوند توبۀ آدم علیه‌السّلام را پذیرفت، و به سپاسِ آن روزه گرفت. و روزى است که خداوند تعالى ابراهیم را از آتش نجات بخشید، و شُکراً لِلّه تعالى روزه گرفت. و روزى است که موسى علیه‌السّلام هارون را مقتدا و پیشوا ساخت، و به‌جهت سپاس خداوند، آن روز را روزه گرفت. و روزى است که عیسى علیه‌السّلام وصى خود شمعون صفا را معرّفى کرد، و شُکراً لِلّه عزّوجلّ، آن روز را روزه گرفت. و آن روز روزى است که رسول خدا صلّی اللَه علیه و آله و سلّم على علیه‌السّلام را پیشوا و امام مردم قرار داد، و در آن روز رسول خدا وصىّ خود را معیّن کرد، و تحقیقاً که آن روز، روزِ روزه، و قیام نماز، و اطعام، و صلۀ برادران دینى است، و در آن روز وسائل رضاى خداوند رحمان، و موجبات به‌خاک مالیده شدن بینى شیطان موجود است.‌⁴

ثواب افطاری دادن در روز عید غدیر

از حضرت رضا علیه‌السّلام نقل شده است:

وَ یَومُ تَفطیرِ الصّائِمینَ، فَمنَ فَطَّرَ فیهِ صائِمًا مَؤمِنًا کان کَمَن أطعَمَ فِئآمًا¹ وَ فِئآمًا إلَى أن عَدَّ عَشرًا، ثُمَّ قال أوَتَدرى ما الفِئآمُ؟! قال: لا! قال: مِائةُ ألفٍ وَ هو یَومُ التَّهنِئَةِ یُهَنِّى بَعضُکُم بَعضًا.

«روز غدیر روز افطار دادن‌ روزه‌داران است. پس کسى که در آن روز یک روزه‌دار را که مؤمن باشد افطار دهد، مانند آن است که یک فِئام، و یک فِئامِ دیگر، تا آنکه آن حضرت ده فِئام را شمردند، اطعام کرده باشد. و پس از این سخن حضرت فرمود: مى‌دانى یک فِئام چیست؟! گفتم: نه! حضرت فرمود: یک فئام، صدهزار نفر است.»²

ثواب عمل خیر در روز غدیر

حضرت صادق علیه‌السّلام روایت کرده‌اند: 

إنَّ العَمَلَ فى یَومِ الغَدیرِ: ثامِنَ عَشَرَ ذِى الحِجَّةِ یَعدِلُ العَمَلَ فى ثَمانینَ شَهرًا. «تحقیقاً که عمل در روز غدیر که هجدهم ماه ذى‌الحجّه است، معادل با عمل در هشتاد ماه است.»³