تاریخ سخنرانی1398/09/20

توضیحاتاحکام شرکت و اسباب پیدایش آن، محور اصلی این جلسه از مباحث فقهی علامه آیت‌الله سید محمدحسین حسینی طهرانی (رضوان الله علیه) است. ایشان در ابتدا شرکت را به معنای مالکیت مشترک و مُشاعِ دو یا چند نفر در یک مال، دَین، منفعت یا حق تعریف کرده و مفهوم اشاعه و عدم تفکیک سهم شرکا را توضیح می‌دهند. سپس بحث روی «شرکت طبعی» و اسباب پنج‌گانۀ ایجاد آن متمرکز می‌شود. در این مسیر، چگونگی پیدایش مالکیت مشترک از طریق معاملات، ارث بردن ورثه از اموال متوفیٰ، حیازت مباحات، عقد تشریک و هم‌چنین امتزاج اموال بررسی می‌گردد. در بخش امتزاج، تفاوت مهم مخلوط شدن اجناس مثلی (مانند مایعات و دانه‌های ریز) که موجب تحقق شرکت می‌شود، با اجناس قیمی (مانند حیوانات) که در آنها شرکت محقق نشده و تعیین‌تکلیف نیازمند قرعه یا مصالحه است، به‌روشنی تبیین می‌شود. در پایان نیز به‌مناسبت زمان ایراد سخنرانی، توصیه‌هایی دربارۀ اهمیت احیای شب قدر و آداب آن بیان می‌گردد.
این جلسه در 22 ماه مبارک رمضان در مسجد قائم طهران ایراد شده است.

توضیحاتعقد شرکت و شرایط صحت آن، محور اصلی این جلسه از مباحث فقهی علامه آیت‌الله سید محمدحسین حسینی طهرانی (رضوان الله علیه) است. ایشان در ابتدا لزوم کسب اجازه برای تصرف در اموال مُشاع را تبیین کرده و سپس وارد بحث اساسیِ قرارداد یا «عقد شرکت» می‌شوند. در این مسیر، شرط اصلی تحقق شرکت که مخلوط شدن سرمایه‌هاست بیان شده و شرایط شُرَکا از جمله بلوغ، عقل و محجور نبودن بررسی می‌گردد. تمرکز اصلی بحث بر تبیین چهار قسم معروف عقد شرکت است؛ ایشان توضیح می‌دهند که چرا «شرکت در اعمال» (کار)، «شرکت به وجوه» (اعتبار) و «شرکت مفاوضه» (اشتراک در تمام منافع فردی) از نظر فقهی باطل هستند و تنها «شرکت عِنان» که اشتراک در سرمایۀ مشخص برای تقسیم سود و زیان است، صحیح شمرده می‌شود. در پایان نیز جایز بودن این عقد، به‌معنای حق فسخ همیشگی طرفَین، در مقایسه با عقود لازم مانند خرید و فروش تشریح می‌شود تا مخاطب با ماهیت حقوقی قراردادهای شراکتی آشنا گردد.
این جلسه در ماه مبارک رمضان در مسجد قائم طهران ایراد شده است.

توضیحاتعلامه آیت‌الله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی (رضوان الله علیه) در جلسۀ سوم از سلسله مباحث «احکام شرکت و قسمت» به احکام عقد شرکت و نحوۀ ادغام سرمایه‌ها می‌پردازند. ایشان در ابتدا ضمن یادآوری بطلان شرکت در اعمال، توضیح می‌دهند که کارگران می‌توانند با عقد واحد، مشترکاً کاری را به‌عهده بگیرند تا منفعت میانشان حلال باشد. سپس به یکی از شروط اساسی صحت شرکت، یعنی لزوم مخلوط شدن مال شُرَکا می‌پردازند. در اموال غیرنقدی و متمایز مانند فرش یا زمین که قابلیت اختلاط فیزیکی ندارند، راهکار فقهیِ «مصالحه» معرفی می‌شود؛ به این صورت که هر شریک، بخشی از مال خود را با بخشی از مال دیگری مصالحه می‌کند تا مالکیت مُشاع و نسبت دقیق سهام شکل بگیرد. در بخش پایانی نیز بر لزوم پایبندی به شروط قرارداد تأکید شده و بیان می‌شود که در صورت مطلق بودن عقد شرکت، شرکا مجاز به معامله در چارچوب عرف متعارف هستند، اما تخلف از شروط خاص موجب ضمان و جبران خسارت از سوی شخص متخلف خواهد بود.
این جلسه در روز 24 رمضان‌المبارک 1398 ه‍.ق در مسجد قائم طهران ایراد شده است.

توضیحاتعلامه آیت‌الله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی (رضوان الله علیه) در جلسۀ چهارم از سلسله مباحث «احکام شرکت و قسمت» به احکام عقد شرکت و شرایط انحلال آن می‌پردازند. ایشان در ابتدا به نحوۀ تقسیم سود و زیان پرداخته و بیان می‌کنند که در صورت عدم تعیین شرط، سود و زیان به نسبت سرمایۀ شُرَکا تقسیم می‌شود. سپس این مسئله بررسی می‌شود که آیا شرکا می‌توانند برخلاف میزان کار یا سرمایه، شرطی برای دریافت سود بیشتر تعیین کنند؟ در اینجا نظر قوی‌تر فقهی مبنی بر صحت این شرط، در صورت سَفَهی نبودن قرارداد، تبیین می‌گردد. در بخش دوم، جایگاه شریکِ عامل در حکم «امین» بررسی شده و تأکید می‌شود که او در صورت تلف شدن مال بدون تعدّی و تفریط، ضامن خسارت نیست. در پایان جلسه نیز «جایز» بودن عقد شرکت تشریح می‌شود؛ به این معنا که شرکا هر زمان بخواهند حق فسخ قرارداد را دارند و عواملی مانند مرگ، جنون یا ورشکستگی موجب انحلال خودبه‌خود عقد می‌شود، هرچند مالکیت مُشاع در اموال تا زمان تقسیم باقی می‌ماند.این جلسه در روز 25 رمضان‌المبارک 1398 ه‍.ق در مسجد قائم طهران ایراد شده است.

توضیحاتعلامه آیت‌الله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی (رضوان الله علیه) در جلسۀ پنجم از سلسله مباحث «احکام شرکت و قسمت» به احکام تقسیمِ مال مشترک می‌پردازند. ایشان بحث خود را با تشریح سه نوع اصلی تقسیم اموال، یعنی قسمت بالإفراز، قسمت بالتّعدیل و قسمت بالرّد آغاز می‌کنند. در این مبحث روشن می‌شود که در چه مواردی شُرَکا می‌توانند مال را براساس مقدار، براساس برابری ارزش، یا با پرداخت مابه‌التفاوت از جیب خود تقسیم کنند. سپس به مسئلۀ مهم تفاوت میان اجبار و رضایت در تقسیم پرداخته می‌شود؛ بدین معنا که قسمت بالرّد همواره نیازمند تراضیِ طرفین است و کسی حق اجبار دیگری را ندارد، اما در صورتی‌که مال قابل إفراز باشد، شریک می‌تواند دیگری را بر این نوع تقسیم ملزم کند و قسمت إفراز همواره بر تعدیل مقدم است. در پایان تأکید می‌شود که اطلاع از این قوانین و احکام شرعی، مانع از بروز نزاع و خصومت در تقسیم ارثیّه و اموال خواهد شد.این جلسه در روز 26 رمضان‌المبارک 1398 ه‍.ق در مسجد قائم طهران ایراد شده است.

توضیحاتعلامه آیت‌الله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی (رضوان الله علیه) در جلسۀ ششم از سلسله مباحث «احکام شرکت و قسمت» به بررسی ماهیت فقهی قسمت می‌پردازند. بحث با بیان این مسئله آغاز می‌گردد که آیا تقسیم مال مشترک میان شرکا، نوعی بیع و معاوضه است یا یک انشای مستقل فقهی محسوب می‌شود؟ پاسخ به این سؤال، تعیین‌کنندۀ جریان یا عدم جریان احکام خاصِ بیع و معاوضه، نظیر ربا یا حق فسخ (مانند خیار مجلس و خیار حیوان) در امر تقسیم اموال است. در ادامه، کیفیت تقسیم اموالِ پیچیده‌تر مانند ساختمان‌های چندطبقه بررسی شده و حقوق شرکا در انتخاب طبقات تشریح می‌گردد. هم‌چنین به مسئلۀ مهم تقسیم اموالی که تفکیک آنها موجب ورود ضرر به شریک می‌شود پرداخته شده و لزوم رضایت کامل طرفین برای خروج از بن‌بست‌های شراکتی اثبات می‌شود.این جلسه در روز 27 رمضان‌المبارک 1398 ه‍.ق در مسجد قائم طهران ایراد شده است.

توضیحاتعلامه آیت‌الله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی (رضوان الله علیه) در جلسۀ هفتم از سلسله مباحث «احکام شرکت و قسمت» به احکام تقسیم باغ، زراعت و اموال غیرقابل إفراز می‌پردازند. ایشان در این مبحث به بررسی جزئیات تفکیک اموالی می‌پردازند که تقسیم آنها دارای پیچیدگی‌های خاصی است. بحث با چگونگی تقسیم زمین‌های دارای درخت و اراضی زراعتی آغاز می‌شود و تفاوت احکام تفکیک زمین در زمان‌های مختلف رشد محصول (از زمان کاشت دانه تا رسیدن محصول) تبیین می‌گردد. در ادامه، شرایط تقسیم مجموعه‌ای از دکّان‌ها یا خانه‌های مشترک بررسی شده و حق اجبار یا لزوم رضایت شرکا در قسمت إفراز و تعدیل روشن می‌شود. بخش پایانی و مهم این سخنرانی، به اموالی اختصاص دارد که تقسیم خارجی آنها موجب افت شدید قیمت و ضرر مالی می‌شود؛ اشیائی مانند یک جفت در، نگین انگشتر، فرش یا آینه. در این موارد ثابت می‌شود که در صورت بروز بن‌بست و نزاع بین شرکا برای تصاحب و پرداخت مابه‌التفاوت، راه‌حل نهایی استفاده از قرعه خواهد بود.
این جلسه در روز 28 رمضان‌المبارک 1398 ه‍.ق در مسجد قائم طهران ایراد شده است.

توضیحاتعلامه آیت‌الله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی (رضوان الله علیه) در جلسۀ هشتم (آخر) از سلسله مباحث «احکام شرکت و قسمت» به کیفیت قرعه در تقسیم اموال مشترک و احکام رؤیت هلال می‌پردازند. ایشان در بخش نخست، شیوۀ صحیح قرعه‌کشی میان شرکا را برای اموالی با سهام مساوی و نامساوی (مانند نصف، ثلث و سدس) به‌روشنی تبیین می‌کنند. در این مبحث تأکید می‌شود که پس از تعیین سهم با قرعه، تقسیم‌بندیِ شرعی، الزام‌آور بوده و شرکا حق برهم‌زدن یا تغییر آن را ندارند؛ مگر آنکه معاملۀ جدیدی شکل بگیرد. هم‌چنین احکام باقی ماندن حقوقیِ نظیر حق عبور و مرور پس از تفکیک مِلک بررسی می‌شود. در بخش پایانی، با توجه به روزهای آخر ماه رمضان، احکام استهلال ماه شوّال تشریح می‌گردد. در این زمینه روشن می‌شود که صِرف اعلام رسانه‌ها حجت شرعی نیست و ثبوت اول ماه نیازمند رؤیت شخصی، شهادت دو شاهد عادل، شیاع میان مردم یا حکم مجتهد جامع‌الشّرایط است.
این جلسه در روز 29 رمضان‌المبارک 1398 ه‍.ق در مسجد قائم طهران ایراد شده است.