اگر همه کارها دست خداست، آيا انسان در ذلت و عزّت خود نقشى دارد؟

این آیات حاکی از آن است که فعل و اراده بشر خارج از حیطه قدرت و مشیّت حق نیست و اگر فردی به عزّت یا ذلّت رسید در محدوده اراده و قدرت پروردگار این مسئله تحقق پیدا کرده است حال چه فرد نقشی در این عزّت و ذلّت داشته باشد یا نداشته باشد و دخالتی در رزق داشته باشد یا خیر، ولی آیات دیگری هست که حکایت دارد اراده بشر در سرنوشت او قطعاً موثّر است مانند «انّ الله لا یغیّر ما بقوم حتّی یغیّروا ما بانفسهم» و با ضمیمه این گروه از آیات با آیات مذکوره اراده واحده و مشیّت واحده را چه از ناحیه پروردگار و چه از ناحیه بندگان مشاهد می‌کنیم.