گروه پرسشقرآن وتفسیر
کدرهگیری 75758821
تاریخ ثبت 1447/09/04
آیت‌اللَه سید محمدمحسن حسینی طهرانی

«قصد حکایت» در قرائت سوره حمد یعنی چه؟


عمدۀ مراجع تقلید چنین بیان می‌کنند که تلاوت سوره حمد در نماز، نبايد به‌قصد انشاء صورت گیرد؛ بلكه باید به‌نحو حكايت قرائت شود و من تاكنون به معنا و منظور حضرات مراجع پی نبرده‌ام و دچار سردرگمی و گیجی خاصّی شده‌ام! خواهشمندم مرا در این امر یاری فرمایید؟
هوالعالم

قرآن کریم که از جانب خداوند متعال برای رشد و فعلیّت بخشیدن به استعدادهای بشری بر قلب رسول خدا صلی الله علیه و آله نازل شده است اختصاص به همه افراد بشر داشته و برای تک‌تک افراد بشر تا روز قیامت فرستاده شده است. درست مانند نامه‌ای که شخص بزرگی برای مجموعه‌ای قرائت می‌کند و تک‌تک آن افراد مورد خطاب آن نامه و محتویات آن متن می‌باشند و یا مانند وصیتی که شخص در حال احتضار، به تمام افراد موردنظر خود می‌کند که اگرچه این وصیت در یک کاغد نوشته شده است ولی به‌مانندِ این است که برای هرکدام از افراد، فرداً‌ فرداً در کاغذ جداگانه‌ای نگاشته است.

و لذا ما می‌بینیم که خطاب قرآن به همه افراد است: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا…»، «يَا أَهْلَ الْكِتَابِ…»، «إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ …»، «الَّذِينَ تَتَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ…» و… تماماً مستقیماً افراد بشر را تا روز قیامت مورد خطاب و التفات قرار می‌دهد. حتی در آیاتی که خطاب ظاهراً به پیامبر است مانند «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» این کلمه به همه افراد است نه فقط پیامبر اکرم؛ یعنی همه افراد باید بگویند «هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» و نکته بسیار ظریف اینکه در اینجا نفس مطهّر رسول الله به عنوان آینه تجلّی این حقایق قرآنی برای انعکاس آن به همه افراد واقع شده است و غیر از این نفس مطهّر هیچ نفس دیگری را یارای این انعکاس و تجلی نمی‌باشد. روی این لحاظ همانطور که رسول خدا و سایر معصومین علیهم السلام قرآن را می‌خواندند و هیچ قصد حکایت و اشاره‌ای در آن قرائت‌ها نبود، سایر افراد مسلمان نیز باید به همان کیفیت، بدون کمترین تغییر و دخالتی، قرآن را چه در نماز و چه در غیر نماز بخوانند.

توضیح اینکه هیچ مدرک و دلیل روایی از معصومین علیهم السلام به آنچه در سوال آمده است وجود ندارد.