چگونه با عذاب وجدان بعد از گناه و توبه مقابله کنیم؟

انسان تا زمانی که به واسطۀ ریاضات شرعیّه و سلوک الی الله از حجاب‌های نفسانی عبور ننموده است، پیوسته در معرض وسوسۀ شیطان و نفس امّاره قرار دارد و بدین جهت است که خداوند راه توبه و بازگشت را همیشه بازگزارده است و همه را دعوت به بازگشت از گذشته می‌نماید. اگر انسان دچار خطا و گناه نشود که توبه معنا ندارد و رجوع به پرودگار مفهومی نخواهد داشت.

در روایات آمده است که «بزرگ‌ترین گناهان، مأیوس شدن از رحمت پروردگار است» و خداوند می‌فرماید: «من همچنانم که بنده من، مرا در خود بیابد»؛ اگر بنده‌ای خدا را در وجود خود رئوف و رحیم و غفور یافت، خداوند هم همانطور با او برخورد خواهد کرد و اگر بنده‌ای خدا را عاجز و ناتوان از ریزش رحمت و مغفرت بر خویش دید، خداوند هم، کاری به او ندارد؛ بنابراین نباید نسبت به گناهان گذشته نگران بود، باید نسبت به اعمال و کردار آینده بهتر اندیشید و به فکر افتاد.

توقّف و تمرکز در گذشته، انسان را برای حرکت به سوی تقرّب، سُست و سرد می‌کند و جان و توان نفس را برای عبور از حجاب‌های نفسانی ضعیف می‌نماید.

با عزمی راسخ نسبت به اصلاح خویش و توکّل بر رحمت و لطف بی‌کران حضرت حق، گذشته را فراموش نموده، نسبت به آن تفکرّ نکنید و بدانید همین احساس شرمندگی و ندامت از رفتار گذشته، خود توبه و قبولی حضرت حق است.