توضیحاتحقوق سه‌گانه انسان در رساله حقوق، محور این گفتار از حضرت علامه آیت‌الله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی می‌باشد که با تبیین تقسیم‌بندی حقوق به حق خدا، حق نفس و حق مردم آغاز می‌شود و ملاک عدالت و ظلم را در ادای هر حق در جای خود بیان می‌کند. در ادامه، با معرفی رسالۀ حقوق امام سجاد علیه‌السلام و اشاره به اعتبار سند آن، متن روایت مبنای شرح قرار می‌گیرد. سپس حق خدا به‌عنوان توحید و اخلاص در عبادت، و پس از آن حقوق نفس و حقوق اعضای انسان همچون زبان، گوش، چشم، دست و پا توضیح داده می‌شود. آنگاه حقوق عبادات مانند نماز، حج، روزه، صدقه و قربانی و نیز حقوق اجتماعی مانند حق حاکم و استاد تبیین می‌گردد تا روشن شود که سلوک انسانی در گرو شناخت دقیق این حقوق و عمل به آنهاست.

توضیحاتشرح و ترجمۀ رسالۀ حقوق امام سجاد علیه‌السلام محور این گفتار از حضرت علامه آیت الله حاج سید محمد حسین حسینی طهرانی می‌باشد. امام سجاد علیه‌السلام در این بخش از رساله به حقوق حاکم و رعیت، وظیفۀ اطاعت از حاکم در چارچوب اطاعت الهی، و نیز مسئولیت حاکمان در رعایت عدالت و رفتار پدرانه با مردم اشاره می‌کنند. همچنین حق شاگرد بر معلم و وظیفۀ اهل علم در تعلیم صحیح، پرهیز از تکبر و دریغ نکردن دانش از طالبان علم مورد تأکید قرار می‌گیرد.

در ادامه، حقوق خانوادگی از نگاه اسلام تبیین می‌شود؛ از جمله حق همسر و ضرورت رفتار همراه با رحمت و مدارا، حق مادر و پدر و جایگاه عظیم آنان در شکل‌گیری وجود انسان، و نیز مسئولیت والدین در تربیت دینی و اخلاقی فرزندان. همچنین امام سجاد علیه‌السلام به حق فرزند و وظیفۀ هدایت او به سوی طاعت الهی اشاره می‌کنند.

در بخش پایانی، حق برادر و جایگاه او به عنوان پشتوانه و قوت انسان مطرح می‌شود و بر ضرورت نصیحت، یاری و پرهیز از سوءاستفاده از قدرت او در راه ظلم یا معصیت تأکید می‌گردد. این مجلس نشان می‌دهد که رسالۀ حقوق امام سجاد علیه‌السلام نظامی جامع از اخلاق اجتماعی و خانوادگی ارائه می‌کند که بر پایه عدالت، رحمت، مسئولیت و بندگی خداوند استوار است.

تاریخ سخنرانی1398/09/20

توضیحاتعلامه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی در مجلس دوم با ادامه شرح فرازهای رساله، به تبیین حقوق انسان در عرصۀ روابط اجتماعی می‌پردازد. بحث از حق شریک و لزوم امانت‌داری و مشورت آغاز می‌شود و سپس حق مال، طلبکار و رفیق مطرح می‌گردد تا معیار سلامت تعاملات مالی و اخلاقی روشن شود. در ادامه، حقوق مدعی و مدعی‌علیه، آداب مشورت و نصیحت، و شیوۀ برخورد با ناصح و مستنصح بیان می‌شود. سپس حقوق اقشار مختلف جامعه از جمله سالمندان، کودکان، نیازمندان و نیز وظیفۀ انسان در برابر نیکی‌کننده یا بدی‌رساننده بررسی می‌گردد. در پایان، حق مسلمانان و اهل کتاب تبیین می‌شود تا چارچوبی جامع برای تنظیم روابط فردی و اجتماعی بر اساس تقوا، عدالت و رحمت ارائه گردد.