کامل‌ترین تفسیر کلمه مقدس «لا اله الا الله» چیست؟

هو‌العالم.
حقيقتِ مفاد اين كلمۀ مباركه، نفی هرگونه تعيّن و استقلال در وجود ـ چه در ذات و چه در اسم و صفت و فعل ـ است. انسان با گفتن «لا اله» نفی همۀ مظاهر عالم را در قالب علّيّت و مؤثّريّت می‌كند و با اثبات «إلّا اللَه» انحصار همۀ علل و اسباب را در وجود ذات اقدس حق می‌نمايد و هرگونه كُرنش و تواضع و عبوديّتی را فقط به پيشگاه خدای متعال عرضه می‌نمايد و همۀ مظاهر تأثير و تسبيب را كه در چشم اهل ظاهر و اهل دنيا موجّه و جاذب‌اند، پوچ و توخالی و سراب می‌بيند و حقيقت را فقط در یک‌جا ملاحظه می‌كند. و اگر مفاد اين كلمۀ طيّبه در وجود انسان ظهور پيدا كند و سرّ و قلب انسان به معنا و حقيقت آن برسد، تمامی اين مطالب برای او مشهود و عيان خواهد شد و اين است مرتبۀ توحيد و معرفت ذات ربوبی بحقّ‌المعرفة. رزقنا اللَهُ و ايّاكم الوصولَ إلی هذة المرتبة ان‌شاء‌اللَه تعالیٰ.