پارادوکس «علت و معلول» در فلسفه؛ چگونه پروردگار «شأنی از شئون خویش» را عذاب میدهد؟
فلسفه میگوید: «معلول، شأنی از شئونات علت است»؛ پس چرا خداوند شأنی از شئون خود را مجازات میکند؟
بسم اللَه الرحمن الرحیم.
معنای شأنیّت در حقیقت معلول، عبارت است از ظهور و بروز خارجی معلول از علت و همانطور که ثواب برای معلول بهواسطۀ آثار ممدوحه و انجام افعال مستحسنه تحقق مییابد ـ که خود این آثار نیز از شئونات معلول و طبیعتاً از شئونات علت نیز میباشد ـ همینطور عقاب و مجازات از ترتّب آثار قبیحه و کردار نادرست توسط معلول خواهد بود و در این مسئله، تفاوتی بین ثواب و عقاب نمیباشد؛ زیرا همۀ این آثار، از شئونات علّت است. مضافاً به اینکه در این عقاب و مجازات کمال معلول و تزکیۀ او نیز منظور خواهد بود.
معنای شأنیّت در حقیقت معلول، عبارت است از ظهور و بروز خارجی معلول از علت و همانطور که ثواب برای معلول بهواسطۀ آثار ممدوحه و انجام افعال مستحسنه تحقق مییابد ـ که خود این آثار نیز از شئونات معلول و طبیعتاً از شئونات علت نیز میباشد ـ همینطور عقاب و مجازات از ترتّب آثار قبیحه و کردار نادرست توسط معلول خواهد بود و در این مسئله، تفاوتی بین ثواب و عقاب نمیباشد؛ زیرا همۀ این آثار، از شئونات علّت است. مضافاً به اینکه در این عقاب و مجازات کمال معلول و تزکیۀ او نیز منظور خواهد بود.