سخنرانی‌های علامه طهرانی
مباحث فقهی 4 (احکام ضمان) (تعداد جلسات: 4)
پدیدآور علامه آیت‌اللَه سید محمدحسین حسینی طهرانی
توضیحاتاین مجموعه «مباحث فقهی» از حضرت علامه آیت‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌اللَه‌سرّه می‌باشد که در مسجد قائم طهران، برای عموم مردم، پیرامون برخی احکام فقهیِ مبتلیٰ‌به، با بیانی شیوا ایراد فرموده‌اند که کیفیت بیان و شیوه ارائۀ احکام توسط چنین بزرگمردی می‌تواند برای مبلّغینِ دین مبین اسلام - علاوه بر اطلاع بر برخی آراء اختصاصی ایشان - راه‌گشا و راهنما باشد.
مهم‌ترین مباحث مندرج در این مجموعه:
تعریف ضمان. ارکان سه‌گانۀ ضمان. شرایط ضامن و مضمون‌ٌ‌له. وجوب التزام به عقد ضمان، و اسباب جواز فسخ آن. شروط لازم برای تحقّق عقد ضمان. بریءالذّمه شدن مضمونٌعنه پس از انتقال ذمّه‌اش به ضامن به‌واسطۀ عقد ضمان. عدم مشروطیّت صحّت ضمان به اذن مضمونٌعنه. احکام ضمان حال و مؤجَّل. حکم برائت ذمّۀ ضامن از بخشی از مورد ضمانت. احکام بدهی و طلب مدّت‌دار در صورت فوت یکی از طرفین. احکام ضمانت در صورت فوت ضامن. آثار انتقال ذمّۀ مضمونٌعنه به ضامن به‌واسطۀ عقد ضمان. احکام تسلسل ضمانت در امر واحد. احکام ضمانتِ بالإشتراک. احکام ضمانت استقلالیِ دو نفر. لزوم تعلّق ضمان به ذمّه. احکام ضمانتِ غیر مالی. صحّت ضمانتِ به غیر از مورد ضمان. شرایط متعلَّق ضمان. حکم ضمان نسبت به مورد استیجاری. حکم ضمانت نسبت به عین خارجی. لزوم ضمانت در مقابل امرِ محقَّق. احکام ضمانت به همراه رهن و وثیقه. حکم تقاضا از شخص دیگری جهت اداء قرض فرد بدهکار.
احکام و شرایط عقد ضمان در فقه اسلامی - بررسی ارکان، شرایط صحت و لزوم تعهد مالی در عقد ضمان (جلسه: 1)
تاریخ سخنرانی1398/09/21
توضیحات علامه آیت الله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین احکام و قواعد فقهی عقد ضمان می‌پردازند. بحث از تعریف ضمان آغاز شده و تفاوت آن با تعهدات مربوط به حق و منفعت بیان می‌گردد. سپس ارکان سه‌گانه شامل ضامن، مضمون‌عنه و مضمون‌له معرفی شده و شرایط لازم برای هر یک از آن‌ها به‌ویژه لزوم بلوغ، عقل، اختیار و رشد در ضامن و مضمون‌له تشریح می‌شود. در ادامه، چگونگی تحقق عقد ضمان، وجوب التزام به آن و موارد استثنایی جواز فسخ مانند اعسار ضامن یا شرط حق فسخ بررسی می‌گردد. در نهایت، شروط صحت ضمان از جمله منجز بودن و لزوم ثبات مال در ذمه مضمون‌عنه مورد بحث قرار گرفته و بطلان ضمان ما لم یجب تبیین می‌شود.
توضیحاتعلامه آیت الله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی در این جلسه به بررسی احکام فقهی عقد ضمان و آثار حقوقی آن می‌پردازند. بحث با تعریف ضمان و انتقال ذمه از بدهکار به ضامن آغاز می‌شود و شرایط صحت ضمان با اذن یا بدون اذن بدهکار تبیین می‌گردد. در ادامه، احکام مطالبات حال و مؤجل، نحوه رجوع ضامن به بدهکار پس از پرداخت دین، و مسائلی پیرامون ابراء ذمه یا مصالحه بررسی می‌شود. سپس قواعد مربوط به حال شدن بدهی‌های مدت‌دار در صورت فوت بدهکار یا ضامن تشریح می‌گردد و تفاوت آن با طلب‌های مدت‌دار بیان می‌شود تا تکالیف شرعی ورثه و وصی در این زمینه مشخص شود.
توضیحاتاین جلسه به بررسی ابعاد فقهی عقد ضمان و احکام مترتب بر آن می‌پردازد. مبحث با تبیین ماهیت ضمان به عنوان انتقال ذمه آغاز می‌شود و تفاوت آن با ضم ذمه به ذمه مشخص می‌گردد. سپس احکام تسلسل ضمانت‌های متوالی و شرایط رجوع ضامن به بدهکار بر اساس اذن یا عدم اذن تشریح می‌شود. در ادامه، احکام ضمانت اشتراکی چند نفر برای یک دین و اختیارات طلبکار در ابرا یا مصالحه با ضامن‌ها بیان می‌گردد. بخش پایانی نیز به بررسی بطلان ضمانت استقلالی متعدد در عرض هم، لزوم تعلق ضمان به ذمه و تفاوت میان اعمال مشروط به مباشرت و غیرمباشرت اختصاص دارد. این مباحث به مخاطب کمک می‌کند تا با احکام دقیق معاملات و تعهدات مالی در فقه آشنا شود.
توضیحاتعلامه آیت الله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی در این جلسه به تبیین احکام و قواعد فقهی عقد ضمان می‌پردازند. بحث از شرایط صحت ضمانت آغاز می‌شود که بر اساس آن، ضمان باید به موضوعات دارای مالیّت و قابل استقرار در ذمّه تعلق بگیرد و ضمانت نسبت به عین خارجی باطل است. در ادامه، حکم ضمانت در منافع کلّی همچون اجارۀ خانه یا اعمالی مانند نجّاری و خیّاطی بررسی شده و تفاوت میان عمل بالمباشره و عمل کلّی تبیین می‌گردد. همچنین مسئلهٔ ضمانت در معاملات احتمالی که ممکن است مِلک غیر درآیند، و همچنین احکام مربوط به رهن و وثیقه در کنار ضمان مورد بحث قرار می‌گیرد. در پایان نیز تفاوت میان عقد ضمان و درخواستِ اداء قرض از دیگری به‌اختصار بیان می‌شود.