توضیحاتاجتهاد در احکام حج از شناخت اصول کلی و مراجعه به آیات و روایات آغاز می‌شود. آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی با توضیح جایگاه متون فقهی، تفاوت کتاب‌های استدلالی و رساله‌های عملی را روشن می‌کند و بر تقدم بررسی ادله بر آرای دیگر مجتهدان تأکید دارد. سپس با نمونه‌هایی از غسل و احرام نشان می‌دهد که چگونه تکیه بر برداشت دیگران می‌تواند مسیر فهم حکم را تغییر دهد. این بحث به فلسفه درس خارج پیوند می‌خورد؛ جایی که طلبه باید روش تطبیق قواعد بر نصوص و جمع میان روایات را بیاموزد و به نظر مستدل خود برسد. در ادامه، ارجاع ائمه به راویان فقیه، نقش احاطه بر روایات در استخراج فروع و دشواری اجتهاد امروز بررسی می‌شود. پایان بحث با اختلاف فتاوا درباره عرفات و مشعر، اهمیت فهم مبنای روایت را در برابر پذیرش صرف ظاهر آن نشان می‌دهد.
توضیحاتاستطاعت حج در این بحث به معنای توانایی عرفی برای انجام سفر و اعمال حج توضیح داده می‌شود. آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی ابتدا با مراجعه به آیات قرآن و کاربرد استطاعت در تکالیف مختلف، نشان می‌دهد که این واژه به قدرت عادی انسان اشاره دارد. سپس تفاوت میزان توانایی با توجه به اهمیت موضوع را بیان می‌کند و از این راه به شرایط سفر حج، مانند سلامتی، امنیت مسیر، توشه و وسیله سفر و نفقه خانواده می‌رسد. تأکید قرآن بر حج و نمونه‌های پذیرش خطر در جهاد و زیارت، پرسشی درباره حدود این توانایی پدید می‌آورد. برای پاسخ، روایات امام صادق درباره سلامت بدن، امنیت راه و امکان سفر با ترکیب پیاده‌روی و سواری بررسی می‌شود. مسیر بحث روشن می‌کند که استطاعت در حج موضوعی عرفی است و شرط سلامت یا داشتن وسیله سفر باید با توان واقعی انجام حج سنجیده شود.
توضیحاتاستطاعت در حج به چه معناست و چرا آیه، وجوب این سفر را به توانایی مشروط کرده است؟ آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی بحث را از لزوم فهم عرفی موضوعات احکام آغاز می‌کند و با اشاره به شیوه سفرهای گذشته، معنای توان رفتن را توضیح می‌دهد. سپس سلامت بدن، امنیت راه و امکان تأمین زاد و وسیله سفر را به این معنا پیوند می‌زند و نشان می‌دهد که داشتن همه امکانات در دست، تنها صورت توانایی نیست. در ادامه، ذکر شرط استطاعت را مانع برداشت وجوب حج به هر نحو ممکن می‌داند. بحث احتمال خطر در زیارت، زمینه بازگشت به حدود توان عرفی را فراهم می‌کند. روایت ابوالربیع شامی نیز لزوم حفظ هزینه خانواده را روشن می‌سازد. پایان بحث بر توجه به فضای صدور روایت و نقد از بین بردن عمدی استطاعت پیش از ماه‌های حج متمرکز است.
توضیحاتاستطاعت حج با قرض، محور بحث آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی درباره تأثیر نگرش به عبادات بر فهم روایات است. بحث از معنای استطاعت و امکانات سفر آغاز می‌شود و با توضیح دو جنبه شخصی و اجتماعی حج ادامه می‌یابد. در این مسیر، صداقت در گفت‌وگوی مذهبی و عدالت در رفتار با دیگران، به‌عنوان بخشی از حقیقت دینداری مطرح می‌شوند. سپس عبادت با نیاز انسان به غذا و دارو مقایسه می‌شود تا روشن شود چرا نگاه به نماز و حج، در پیگیری مقدمات آنها اثر دارد. با این زمینه، روایات مربوط به قرض گرفتن و حج رفتن، حتی برای شخص بدهکار، بررسی می‌شوند. وجود پشتوانه برای پرداخت قرض، از داشتن پول نقد برای سفر جدا می‌شود. در پایان، تفاوت نگرش عرفانی و فقه ظاهری نشان می‌دهد که فهم استطاعت، به چگونگی نگاه انسان به عبادت نیز وابسته است.
توضیحاتاستطاعت حج در این بحث با رجوع به روایات و معنای توانایی انجام سفر بررسی می‌شود. آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی نخست بر فهم تعبیرهای امامان در فضای خود روایات تأکید می‌کند و نشان می‌دهد که برداشت‌های رایج نباید جای بیان نصوص را بگیرد. سپس با حکایت فردی که پیش از ماه شوال دارایی خود را بخشیده است، تفاوت زمان تحقق وجوب با زمان حرکت برای حج روشن می‌شود. بحث از حفظ استطاعت به پرسش درباره تحصیل آن و قبول مالی می‌رسد که بدون شرط حج پیشنهاد شده است. در ادامه، روایات توان مالی و سلامت بدن در کنار روایاتی قرار می‌گیرند که امنیت راه را نیز ذکر کرده‌اند؛ جمع میان این بیان‌ها به ادامه بحث واگذار می‌شود. در پایان، سلامت لازم به معنای توان انجام اعمال توضیح داده می‌شود، نه نداشتن هر بیماری، و پرسش از انجام حج با کمک داوطلبانه دیگران مطرح می‌شود.
توضیحاتاستطاعت حج و جایگاه امنیت راه در تحقق آن، موضوع این گفتار آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی است. بحث از معنای باز بودن راه و وابستگی استطاعت به سلامت و توان مالی آغاز می‌شود و سپس روایاتی بررسی می‌شوند که بیشتر بر زاد و راحله تأکید دارند. توضیح داده می‌شود که امنیت مسیر، شرطی عرفی و بدیهی است و ذکر آن نباید به شرطی فراتر از امکان واقعی سفر تعبیر شود. از این مبنا، بحث به تفاوت بسته بودن یک مسیر با امکان سفر از مسیر دیگر و آثار نوبت ثبت‌نام، هزینه بیشتر و تهدیدهای اداری می‌رسد. خاطره سفر حج نمایندگان مجلس، زمینه نقد شرط دانستن اجازه مدیر برای استطاعت را فراهم می‌کند. در پایان، با مقایسه غیبت کارمند برای بیماری و سفر، این برداشت نقد می‌شود که هر مانع اداری می‌تواند وجوب حج را از شخص توانمند بردارد.
توضیحاتاستطاعت حج در این گفتار با توجه به معنای عرفی توانایی سفر و شرط‌هایی که در روایات آمده بررسی می‌شود. آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی بحث را از جمع میان روایت‌های زاد و راحله، سلامت بدن، امنیت راه و تأمین زندگی خانواده آغاز می‌کند. او بر رجوع نخست به قرآن و کلام معصوم و سپس استفاده از شواهد تاریخی و شناخت عرف تأکید دارد. بحث درباره دیدگاه آیت‌الله بروجردی و بوسیدن آستان امام، پیوند بینش ولایی با فهم حکم شرعی را روشن می‌کند. سپس مقایسه نماز، روزه و حج نشان می‌دهد که وضعیت سلامت و بیماری چگونه در صورت تکلیف اثر می‌گذارد. در ادامه، نیازهای سفر و تفاوت احتمال خطر با ناامنی جدی توضیح داده می‌شود. نتیجه بحث این است که شرط‌های بیان‌شده برای حج، همان نیازهای عقلایی سفرند؛ هرچند حکم دفاع بر مبانی دیگری استوار است.
توضیحاتاستطاعت حج در این گفتار با توجه به روایات و معنای عرفی توانایی بررسی می‌شود. آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی بحث را از روایتی آغاز می‌کند که حج را حتی با پیاده‌روی بخشی از راه واجب می‌داند و برداشت استحبابی از آن را نقد می‌کند. سپس توضیح می‌دهد که ذکر زاد، مرکب، سلامت و امنیت راه در روایات، چگونه می‌تواند بیان مقدمات عقلایی سفر باشد. در ادامه، تفاوت شرایط استطاعت پیش از فوت حج واجب و پس از آن مطرح می‌شود و مقایسه با جهاد، نقش توان حرکت را روشن می‌کند. نمونه حج پیاده و حکم حضور در نماز جمعه، بحث را به تحمل مشقت برای عبادت پیوند می‌زند. در پایان، اهمیت عبادت و هدف تکامل معنوی در فهم عرفی استطاعت برجسته می‌شود تا روشن شود چرا پیش‌فرض‌های رایج درباره راحتی سفر، همیشه معیار مناسبی برای تفسیر حکم نیستند.
توضیحاتاستطاعت حج و نقش توان پیاده‌روی در وجوب آن، موضوع این گفتار آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی است. بحث از کنار هم گذاشتن روایات آغاز می‌شود تا روشن شود آیا داشتن توشه و مرکب شرطی مستقل است یا نشانه توانایی رفتن به سفر. سپس نیازهای عرفی سفر، مانند سلامت بدن، امنیت راه و تأمین خانواده، توضیح داده می‌شود و پذیرش هزینه حج از دیگری به این معیار پیوند می‌خورد. در ادامه، روایات در سه دسته بررسی می‌شوند: داشتن توشه و مرکب، پیمودن بخشی از راه پیاده و وجوب حج برای فرد توانمند بدون مرکب. نقل حج پیاده همراه پیامبر و پاسخ به احتمال مستحب بودن آن، مسیر استدلال را کامل می‌کند. در پایان، بر ضرورت بررسی فنی روایات تأکید می‌شود؛ زیرا اهمیت معنوی حج به‌تنهایی جای دلیل فقهی برای تعیین شرایط وجوب آن را نمی‌گیرد.