عنوان بصری
خسران وبطالت عمر (تعداد جلسات: 14)
پدیدآور آیتاللَه سید محمدمحسن حسینی طهرانی
توضیحاتشرح فقره: وَ لَا یدَعُ أَیامَهُ بَاطِلًا از حدیث شریف عنوان بصری امام صادق علیه السلام
تاریخ سخنرانی1426/03/28
توضیحاتمعنای حق و باطل در این جلسه با پرسشی درباره ارزش وقت و نیت انسان پیوند میخورد. آیت الله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی سفارش امام صادق در حدیث عنوان بصری را شرح میدهد که انسان نباید روزگار خود را به بطالت بگذراند. او با مثالهایی از استفاده از تلفن همراه و خودرو نشان میدهد چگونه ابزارها میتوانند آرامش و فرصت توجه را از انسان بگیرند. در بخش دیگری، دیدگاه خود را درباره اختصاص اربعین به امام حسین و تفاوت مجلس ترحیم با بزرگداشت متوفی توضیح میدهد. سپس با تفسیر آیات قرآن، توجه به خدا را معیار حق بودن عمل میداند و درباره ثبت اعمال و آشکار شدن باطن آنها در قیامت سخن میگوید. نمونههای نماز اول وقت و خدمت به مردم نشان میدهند چرا ظاهر پسندیده عمل برای ارزش آن کافی نیست و چگونه میتوان نیت را در حین کار سنجید.
تاریخ سخنرانی1426/04/11
توضیحاتعمل باطل چگونه شکل میگیرد و چرا حتی کارهایی که پسندیده به نظر میرسند ممکن است بیاثر شوند؟ آیت الله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی بحث را از سفارش امام صادق درباره پرهیز از گذراندن عمر به بطالت آغاز میکند. او با توضیح آیه ۲۳ سوره فرقان نشان میدهد که بحث درباره اعمالی است که ظاهر پذیرفتنی دارند، اما در سنجش قیامت ثمری برای انسان ندارند. سپس با استناد به آیه ۶۲ سوره حج، نسبت حق با خدا را توضیح میدهد و بطلان عمل را به بیحاصل ماندن آن پیوند میزند. نمونه انفاق همراه با منت یا آزار روشن میکند که رفتار با دریافتکننده چگونه میتواند اثر کار خیر را از میان ببرد. سخنرانی در پایان به نخستین قسم اعمال بهظاهر صالح میپردازد که شخص آگاهانه برای حفظ موقعیت و ایستادن در برابر حق انجام میدهد.
تاریخ سخنرانی1426/05/25
توضیحاتبطالت عمر گاه از جایی آغاز میشود که انسان به درست بودن کارش اطمینان دارد، اما نتیجهای از کوشش خود نمیبرد. آیت الله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی این مسئله را با سفارش امام صادق به پرهیز از بطالت و آیات مربوط به زیانکارترین مردم در سوره کهف توضیح میدهد. او با نمونههایی از عبادت و ریاستطلبی نشان میدهد که صورت پسندیده یا دشواری یک کار ارزش آن را تضمین نمیکند. سپس با آیات سوره زخرف توضیح میدهد که غفلت از یاد خدا زمینه همراهی شیطان را فراهم میکند و چگونه جاذبههای دنیوی به چشم انسان نشانه درستی راه جلوه میکنند. سخنرانی در ادامه به نقش علم، قدرت و جایگاه اشخاص میپردازد و با نمونه زیارت امام رضا نشان میدهد که توجه به توحید و امام معصوم چگونه معیار تشخیص هدف از وسیله است.
تاریخ سخنرانی1426/06/02
توضیحاتتشخیص حق و باطل در زندگی از این پرسش آغاز میشود که عمل انسان چه نسبتی با خدا دارد. آیت الله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی با شرح سفارش امام صادق درباره پرهیز از بطالت عمر، نماز را نمونهای قرار میدهد تا نقش توجه و حضور قلب را در ارزش عمل روشن کند. او سپس توضیح میدهد که فشار محیط و سخن دیگران چگونه تشخیص را دشوار میکند و چرا حتی دانش فراوان به تنهایی معیار کافی برای داوری نیست. گفتوگویی درباره باورهای شیعه و اهل سنت نمونهای از این دشواری است و ضرورت تحقیق با تکیه بر عقل و شواهد را نشان میدهد. سخنرانی در پایان این معیار را به زندگی روزمره برمیگرداند و مراقبه، سنجیدن کار پیش از انجام آن و دوری از گفتوگوهای بیثمر را با آمادگی برای ماه رجب پیوند میدهد.
تاریخ سخنرانی1426/06/23
توضیحاتسنجش اعمال در قیامت چگونه حقیقت نیت انسان را آشکار میکند؟ آیت الله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی با شرح سفارش امام صادق درباره پرهیز از بطالت، از آیه ۲۳ سوره فرقان آغاز میکند و سنجش خلوص عمل را به محک زدن طلا تشبیه میکند. او توضیح میدهد که چگونه رفتار امیرالمؤمنین معیار سنجش اعمال است و چرا آنچه برای خدا انجام میشود پایدار میماند. سپس از ماندگاری اثر باطنی نیت و عمل سخن میگوید و نشان میدهد که دانش دینی و کوشش فراوان نیز ممکن است در خدمت موقعیت شخصی قرار گیرند. بحث در ادامه به خطرهای ویژه سالک میرسد، از جمله عادی شدن رابطه تربیتی و مشغول شدن به رفتار دیگران. سخنرانی با تأکید بر مراقبه و مرور کارهای خود یادآور میشود که سالک باید در طول راه همان مقصودی را به یاد داشته باشد که با آن قدم در راه گذاشته است.
تاریخ سخنرانی1426/07/08
توضیحاتپرهیز از بطالت عمر برای کسی که راه خدا را در پیش گرفته، با توجه به کیفیت گذراندن فرصت محدود زندگی آغاز میشود. آیت الله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی با شرح سفارش امام صادق توضیح میدهد که آگاهی انسان از مقصدش چه مسئولیتی در استفاده از این فرصت ایجاد میکند. سپس به خطر مشغول شدن به عیبها و سخنان دیگران میپردازد و توضیح میدهد که چگونه احساس وظیفه میتواند با واکنش شخصی و پیگیری اختلافها درآمیزد. نمونههایی از رفتار بزرگان در برابر بدگویی و توصیه به سکوت پس از مجالس ذکر، اهمیت حفظ آرامش و توجه را روشن میکنند. در ادامه، مراقبه شبانه به صورت مرور کارها و گفتوگوهای روز مطرح میشود تا انسان سود و اثر آنها را بسنجد. پایان سخنرانی، تفاوت همت افراد و تمرین سپردن خود به خدا را به همین مراقبت روزانه پیوند میدهد.
تاریخ سخنرانی1426/07/22
توضیحاتبطالت عمر در سلوک معنوی زمانی رخ میدهد که کوشش انسان ثمرهای در راه نزدیک شدن به خدا نداشته باشد. آیت الله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی بحث را با توضیح معنای بطالت در سخن امام صادق آغاز میکند و نشان میدهد که نفس چگونه از موقعیت و عنوان سالک برای خواستههای خود بهره میگیرد. نمونه دگرگونی جنبشهای عدالتخواه پس از رسیدن به قدرت روشن میکند که نیت خوب آغازین، بدون تهذیب نفس، ضامن ادامه راه نیست. همین خطر در زندگی معنوی نیز پیدا میشود؛ وقتی کسی به جای حفظ اخلاص و شوق آغازین، به اعتبار خود، نزدیکی ظاهری به اولیای خدا یا تجربههای معنوی دل ببندد. رفتار خوارج در برابر امیرالمؤمنین نمونهای از پافشاری بر جایگاه و نظر خویش است. گفتار با تاکید بر فروتنی و دعای پیامبر برای وانگذاشته شدن انسان به نفس خود پایان مییابد.
تاریخ سخنرانی1426/08/13
توضیحاتملاک تشخیص بطالت عمر در این گفتار، میزان آمادگی انسان برای پذیرش حق و حفظ هدفی است که در آغاز راه داشته است. آیت الله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی با نمونه خوشنویسی توضیح میدهد که چگونه دلبستگی به یک هنر، عنوان یا جایگاه میتواند وسیله را به هدف تبدیل کند. سپس این معیار را در کار دینی و خدمت به مردم دنبال میکند و با ماجرای فتح مکه تفاوت عمل برای خدا و پیگیری خواسته شخصی را نشان میدهد. از اینجا بحث به پیروی از امام زمان و سنجش رفتار روزانه میرسد. سالک با بررسی واکنش خود به سخن حق درمییابد که تا چه اندازه از دلبستگی به نظر و موقعیت خویش رها شده است. بخش پایانی، حضور امام را به عمل روزمره پیوند میزند و نیمه شعبان و ماه رمضان را فرصتی برای مراقبه و بهره بردن از عبادت میداند.
تاریخ سخنرانی1426/10/10
توضیحاتحفظ حالات معنوی پس از ماه رمضان پرسشی است که آیت الله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این گفتار به آن میپردازد. او با توضیح حدیث نفحات الهی نشان میدهد که زمان و مکان بر آمادگی انسان برای عبادت اثر دارند و فرصتهای معنوی به مناسبتهای تقویمی محدود نمیشوند. بحث درباره بینالطلوعین نیز روشن میکند که رفتار و ارتباطهای انسان در بهرهای که از این اوقات میبرد نقش دارند. سخنران حال معنوی را به مهمانی تشبیه میکند که ماندنش به شیوه پذیرایی از او بستگی دارد. از اینجا گفتار به دو زمینه عملی مراقبه میرسد: اندازه نگه داشتن در خوردن و کم کردن سخنان و معاشرتهایی که ذهن را پراکنده میکنند. خواننده درمییابد چرا بازگشت به عادتهای پیشین میتواند اثر ماه رمضان را کمرنگ کند و چگونه میتوان مراقبت از توجه و آرامش دل را در روزهای عادی ادامه داد.
تاریخ سخنرانی1426/10/23
توضیحاتسلوک عقلانی از فهم نیاز انسان به رشد آغاز میشود و با همت و استمرار در عمل پیش میرود. آیت الله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی در شرح سخن امام صادق درباره بطالت عمر، نخست توضیح میدهد که ناآگاهی چگونه احساس نیاز به تغییر را از انسان میگیرد. سپس با مقایسه ارزش سخن معصومان و جاذبه کارهای خارقالعاده نشان میدهد که شگفتی بهتنهایی معیار شناخت و هدایت نیست. بحث به همت در پیگیری امور مهم و تفاوت عبادت آگاهانه با رفتار برآمده از هیجان میرسد. حفظ حال معنوی پس از رمضان و نگه داشتن توجه پس از بازگشت از حج نمونههایی از نیاز به استمرارند. در بخش پایانی، سخنران توضیح میدهد که عمل به راهنمایی بزرگان باید از فهم درستی سخنشان برخیزد. این معیار روشن میکند چرا ابهت گوینده یا شور یک مجلس برای پایداری در راه کافی نیست.
تاریخ سخنرانی1426/01/17
توضیحاتتفاوت سلوک عقلانی و سلوک ظاهری در این گفتار با نمونههایی از عبادت، عزاداری و رفتار جمعی روشن میشود. آیت الله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی از این نکته آغاز میکند که انجام واجبات و ترک محرمات شرط نخست راه است، اما در کارهای مجاز و حتی در مراسم دینی نیز ممکن است احساسات جای سنجش را بگیرند. او با اشاره به جلوههای نمایشی مجالس و نمونه جنگ جمل توضیح میدهد که ازدحام، شهرت و انتساب به یک شخصیت دینی چگونه بر داوری اثر میگذارند. سپس به فرق دانستن سخن بزرگان و به کار بستن عقل میپردازد و پیشنهاد میکند انسان احتمال خطا را در داوری خود جدی بگیرد و آن را بیرون از فضای هیجان دوباره بسنجد. بخش پایانی نشان میدهد که پیروی آگاهانه به دیدار ظاهری راهنما وابسته نیست و در عمل به سخنی که درستی آن فهمیده شده است آشکار میشود.
تاریخ سخنرانی1426/01/24
توضیحاتسلوک عقلانی در بیان آیت الله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی با عمل به آموزهها و سنجش رفتار بر پایه معیارهای حق معنا پیدا میکند. بحث از اینجا آغاز میشود که شنیدن سخنان راهنما و حضور در مجلس، هنگامی به رشد میانجامد که شنیدهها در رفتار روزمره به کار بسته شوند. سخنران با مرور واکنش برخی از همراهان پیامبر پس از رحلت ایشان، نشان میدهد که دلبستگی به جلوههای ظاهری و هیجان جمعی در آزمونها دوام نمیآورد. او این تجربه را به پیروی از بزرگان پیوند میزند و توضیح میدهد که فهم و تمرین آموزهها به سالک کمک میکند در غیاب راهنما نیز راه خود را تشخیص دهد. در ادامه، جایگاه استاد با مثال طبیب روشن میشود. راهنما محل دشوار تغییر را نشان میدهد و پیشرفت به اندازهای صورت میگیرد که سالک آمادگی عمل و بازنگری در عادتها و باورهای خود را داشته باشد.
تاریخ سخنرانی1427/02/03
توضیحاتپرهیز از بطالت عمر در سخنان آیت الله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی از شیوه رفتار روزمره آغاز میشود و به اصلاح انگیزهها و طهارت باطن میرسد. سخنران با توضیح سفارش امام صادق به استفاده از فرصت عمر، کوشش انسان برای منافع زودگذر را با میزان اهتمام او به رشد معنوی میسنجد. سپس از هماهنگی رفتار با شرع سخن میگوید و نشان میدهد که کار پسندیده هم میتواند با انگیزه حفظ موقعیت یا جلب توجه همراه باشد. واکنش انسان هنگامی که دیگری در کاری خیر پیشقدم میشود، نمونهای برای سنجش اخلاص است. از اینجا بحث به اصلاح خیال میرسد و تفاوت میان بازداشتن خود از پیروی یک فکر نادرست و مرتبهای که آن فکر اصلاً به ذهن نمیآید، توضیح داده میشود. در پایان، سخنران پایداری یاران امام حسین در عاشورا را نمونهای از طهارت سر و پیوند باطنی با امام میداند.
تاریخ سخنرانی1427/03/16
توضیحاتمراتب اخلاص در عمل موضوع سخن آیت الله حاج سید محمدمحسن حسینی طهرانی درباره بهرهگیری از عمر است. بحث با سخن امام صادق درباره عمر بهعنوان امانت و توصیه مرحوم قاضی به عمل کردن بر پایه دانستههای یقینی آغاز میشود. سخنران نقش تحقیق و تعقل را در شناخت راه توضیح میدهد و سپس با روایتی از امام علی سه تمرین برای اخلاص معرفی میکند. سالک مراقب است دیدنیها دلش را مشغول نکنند، شنیدهها یاد خدا را از او نگیرند و برخورداری دیگران مایه اندوهش نشود. نمونهای از پرهیز مرحوم قاضی از ثبت نام خود بر یک بنای عمومی نشان میدهد که واکنش انسان به شهرت و اعتبار چگونه انگیزه او را آشکار میکند. در پایان، سخنران با مثال زیارت، ارزش کوشش در مراتب مختلف را توضیح میدهد و از گذار از عمل برای رضای خدا به خلوصی میگوید که سالک در آن برای خود سهمی نمیبیند.