هوالعلیم
آنچه موجب حساب و بررسی اعمال در روز قیامت است، انجام تصرّفات در حال اختیار و تساوی وقوع و عدم وقوع آنها برای شخص فاعل است و این مطلب در مورد جمادات منتفی است.

هوالعلیم
کسی که از این دنیا می رود دیگر با دنیا کاری ندارد چه دنیا برقرار باشد یا از بین برود و اینکه شنیده شده است دنیا خراب می شود یعنی استقلال و هویّت خود را از دست می دهد نه اینکه محو و نابود شود.

هو العالم.
منظور ايمان به غيب است كه در ايمان به رسول خدا و روز قيامت و انجام تكاليف و احكام مُنطَوی است. طبيعی است كه ايمان به غيب، انسان را مكلّف و موظّف به پيروی از لوازم و دستورات می‌نمايد و اين مسئله، برای نفوسی كه نمی‌خواهند خود را تحت تربيت و تزكيۀ اوليای الهی قرار دهند، ناگوار و بسيار مشكل است. اين افراد مايل به اطاعت و پيروی از تكاليف نمی‌باشند و دنيای خود را با شهوات و لذّت‌های زودگذر و كامرانی‌های نفسانی و ازدياد اموال و وصول به رياست‌ها سپری می‌كنند؛ بنابراين طبيعی است كه در مقابل دستورات الهی می‌ايستند و افرادی را كه به دنبال حقيقت و اطاعت از اوامر و نواحی الهی می‌روند، سفيه و كم‌خِرد معرفی می‌كنند. اينان افرادی هستند كه خِرد را فقط برای خوشگذراندن دنيا می‌دانند و افرادی که خِردشان را برای آخرت به كار می‌بندند نادان می‌دانند.

خداوند می‌فرمايد: «با توجّه به حقيقی و حياتی و ابدی بودن آخرت و مراتب تكامل و فعليّت انسان و وصول به مراحل علوی، حال بايد ديد كدام یک از اين دو گروه نادان و سفيه هستند؟ آيا آن‌ها كه برای گذشت شصت - هفتاد سال، سرمایۀ خود را تباه می‌كنند، يا آنان كه برای رسيدن به رستگاری و سعادت ابدی و هميشگی، برنامۀ زندگی و گذران عمر خود را تنظيم می‌نمايند؟»