موضوعات مرتبط
حوزه علمیهپرسش و پاسخ های مربوط به علوم اسلامی
تعداد: 2پرسش: کیفیت تولید علوم اسلامی ایا علومی مانند روان شناسی و جامعه شناسی اسلامی وجود دارندکد: 186
کد: 18611/04/2017 00:00:00گروه: اعتقادات
کد: 18611/04/2017 00:00:00گروه: اعتقادات
با سلام خدمت استاد گرانقدر؛
سؤال بنده این است که حضرتعالی دایرۀ علم اسلامی و شیوۀ عینی و عملی استخراج و تولید آن را چگونه ارزیابی میفرمایید؟
احتراماً ذکر میشود که برخی از علما، معتقدند با استفاده از فلسفههای مضاف که متّکی به فلسفۀ مطلق صدرایی هستند، میتوان در زمینههای ابواب گوناگون علمی به تولید علم اسلامی پرداخت. برخی دیگر میگویند: «با مطالعۀ سیره و روایات و آیات، باید اهمّ اصول در هر شاخه از علم استخراج شده و با استفاده از سایر رئوس و اصول و با بهرهگیری از همین منابع، علوم اسلامی را دارای شاخ و برگ نمود»؛ منظور از علم اسلامی، فرضاً مانند روانشناسی اسلامی، مدیریت اسلامی، جامعه شناسی اسلامی و غیرهم است.
اصولاً آیا حضرتعالی معتقد به وجود چنین امری در اسلام هستید؟ یعنی اسلام هم مانند علوم غربی بتواند و بخواهد در شاخۀ گوناگون علوم انسانی و بشری نظر دهد. و اگر موافق هستید، این امر را چگونه قابل تحقق و دستیابی میدانید؟
با تشکر و عذرخواهی بخاطر تصدیع.
سؤال بنده این است که حضرتعالی دایرۀ علم اسلامی و شیوۀ عینی و عملی استخراج و تولید آن را چگونه ارزیابی میفرمایید؟
احتراماً ذکر میشود که برخی از علما، معتقدند با استفاده از فلسفههای مضاف که متّکی به فلسفۀ مطلق صدرایی هستند، میتوان در زمینههای ابواب گوناگون علمی به تولید علم اسلامی پرداخت. برخی دیگر میگویند: «با مطالعۀ سیره و روایات و آیات، باید اهمّ اصول در هر شاخه از علم استخراج شده و با استفاده از سایر رئوس و اصول و با بهرهگیری از همین منابع، علوم اسلامی را دارای شاخ و برگ نمود»؛ منظور از علم اسلامی، فرضاً مانند روانشناسی اسلامی، مدیریت اسلامی، جامعه شناسی اسلامی و غیرهم است.
اصولاً آیا حضرتعالی معتقد به وجود چنین امری در اسلام هستید؟ یعنی اسلام هم مانند علوم غربی بتواند و بخواهد در شاخۀ گوناگون علوم انسانی و بشری نظر دهد. و اگر موافق هستید، این امر را چگونه قابل تحقق و دستیابی میدانید؟
با تشکر و عذرخواهی بخاطر تصدیع.
هوالعلیم.
چنانچه از مفهوم دین و محتوای آن پیدا است، دین عبارتست از اتصال بنده به مرتبۀ عبودیّت مطلقه که حقیقت آن تجلی ربوبیّت مطلقه است و از آثار این مرتبه، وصول ادراک حقایق اشیاء و کنه و واقع آنها است، همانطور که هستند و هر برنامه و قانونی که انسان را به این سمت سوق دهد قطعاً باید مورد رضا و تأیید شارع مقدّس و از جانب ربوبی باشد؛ بنابراین حکمت و عرفان و نیز بیانات و آثار ائمۀ معصومین علیهمالسلام همگی در این راستا میتواند متوجه و مستند واقع شوند و تمسّک به یکی و طرد بقیه، در خود مورد متمسَّک نیز خدشه وارد میکند و آن را از حجیّت و استناد دور مینماید. فلسفهای از وزن و وزان حقیقی برخوردار است که مخالفتی با شرع انور نداشته باشد و شرع و تکلیفی میتواند مُتقن باشد که معارض با مبانی شهود و حکمت متعالیه نداشته باشد؛ پس از این لحاظ هر سه این مبانی شرع و فلسفه و شهود باید مجتمعاً در تدوین و ابتکار مسایل مختلفه مذکوره دخالت داشته باشند.
چنانچه از مفهوم دین و محتوای آن پیدا است، دین عبارتست از اتصال بنده به مرتبۀ عبودیّت مطلقه که حقیقت آن تجلی ربوبیّت مطلقه است و از آثار این مرتبه، وصول ادراک حقایق اشیاء و کنه و واقع آنها است، همانطور که هستند و هر برنامه و قانونی که انسان را به این سمت سوق دهد قطعاً باید مورد رضا و تأیید شارع مقدّس و از جانب ربوبی باشد؛ بنابراین حکمت و عرفان و نیز بیانات و آثار ائمۀ معصومین علیهمالسلام همگی در این راستا میتواند متوجه و مستند واقع شوند و تمسّک به یکی و طرد بقیه، در خود مورد متمسَّک نیز خدشه وارد میکند و آن را از حجیّت و استناد دور مینماید. فلسفهای از وزن و وزان حقیقی برخوردار است که مخالفتی با شرع انور نداشته باشد و شرع و تکلیفی میتواند مُتقن باشد که معارض با مبانی شهود و حکمت متعالیه نداشته باشد؛ پس از این لحاظ هر سه این مبانی شرع و فلسفه و شهود باید مجتمعاً در تدوین و ابتکار مسایل مختلفه مذکوره دخالت داشته باشند.
پرسش: علوم دینی یا تجربی منظور پیامبر از علم در حدیث اطلبوا العلم ولو بالصین چیستکد: 128
کد: 12811/04/2017 00:00:00گروه: حدیث ودعاء
کد: 12811/04/2017 00:00:00گروه: حدیث ودعاء
۱. در حدیثی از پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوآلهوسلم آمده است: «اُطْلُبُوا اَلْعِلْمَ وَ لَوْ بِالصِّينِ» (علم را بجویید گرچه در چین باشد)؛ منظور ایشان از «علم» در این حدیث، علوم اخلاقی، اعتقادی و مانند آنهاست یا علوم تجربی مانند فیزیک و ریاضی را نیز شامل میشود؟
۲. آیا تحصیل علوم غیردینی (تجربی و مانند آن)، علاوه بر اشتغال و تأمین نیازهای مادی، دستاورد معنوی دیگری نیز دارد؟ آیا اینگونه علوم میتوانند مانعی برای معنویت و شناخت حق باشند؟
هوالعلیم.
1. شکی نیست که منظور پیامبر از علم ـ چنانچه در روایت دیگر فرمودهاند ـ علم توحید و اخلاق و احکام است و تحریک و تشویق از رسول خدا، قطعاً باید به این امور که موجب سعادت اخروی و فلاح ابدی است معطوف باشد و الاّ علومی که برای گذران زندگی و حیات طبیعی میباشند ـ مانند پزشکی و معماری و تکنیک ـ، خودبهخود مورد توجّه عامّۀ مردم قرار خواهند گرفت؛ چنانچه امروزه مشاهده میکنیم، کدامیک از جوانان و افرادی که به دانشگاه برای تحصیل این امور میروند بخاطر توصیۀ رسول خدا میروند؟ و اصلاً آیا به مخیّلۀ آنان خطور کرده است که ممکن است در اسلام نسبت به این علوم، تشویقی صورت پذیرفته باشد؟ کسانی که حتی دین ندارند و رسول خدا را قبول ندارند به این علوم روی میآورند؛ پس اینکه برخی میگویند: «مقصود از ”اطلبوا العلم و لو بالصین“ علوم امروزی است»، سخت در اشتباه و غفلتاند.
باید به این نکته توجه داشت که همیشه تشویق و ترغیب، نسبت به اموری است که ممکن است مورد غفلت و بیاعتنایی قرار گیرد و نه در اموری که فیحدّنفسه مردم به آن اشتیاق میورزند.
2. و اما پاسخ از سؤال دوم: این امور، گرچه تأثیری در رشدِ معنوی و کسبِ حیاتِ اُخروی ندارند، اما خودبهخود مانعِ وصول به کمالات نیز نمیباشند.
1. شکی نیست که منظور پیامبر از علم ـ چنانچه در روایت دیگر فرمودهاند ـ علم توحید و اخلاق و احکام است و تحریک و تشویق از رسول خدا، قطعاً باید به این امور که موجب سعادت اخروی و فلاح ابدی است معطوف باشد و الاّ علومی که برای گذران زندگی و حیات طبیعی میباشند ـ مانند پزشکی و معماری و تکنیک ـ، خودبهخود مورد توجّه عامّۀ مردم قرار خواهند گرفت؛ چنانچه امروزه مشاهده میکنیم، کدامیک از جوانان و افرادی که به دانشگاه برای تحصیل این امور میروند بخاطر توصیۀ رسول خدا میروند؟ و اصلاً آیا به مخیّلۀ آنان خطور کرده است که ممکن است در اسلام نسبت به این علوم، تشویقی صورت پذیرفته باشد؟ کسانی که حتی دین ندارند و رسول خدا را قبول ندارند به این علوم روی میآورند؛ پس اینکه برخی میگویند: «مقصود از ”اطلبوا العلم و لو بالصین“ علوم امروزی است»، سخت در اشتباه و غفلتاند.
باید به این نکته توجه داشت که همیشه تشویق و ترغیب، نسبت به اموری است که ممکن است مورد غفلت و بیاعتنایی قرار گیرد و نه در اموری که فیحدّنفسه مردم به آن اشتیاق میورزند.
2. و اما پاسخ از سؤال دوم: این امور، گرچه تأثیری در رشدِ معنوی و کسبِ حیاتِ اُخروی ندارند، اما خودبهخود مانعِ وصول به کمالات نیز نمیباشند.