هوالعلیم
پاسخ این پرسش بسیار ساده و روشن است . مگر افرادی که در زمان ائمه علیهم السلام بودند همه به آنها دسترسی داشته اند؟ غیر از تعدادی اندک که در شهر امام بوده اند و تازه در زمان حصر و تقیه نبودند کسی دسترسی نداشت ، افرادی که در شهرهای دور زندگی می کردند ، کی امام را می دیدند؟ و یا مثلاً در زمان امام موسی بن جعفر علیهما السلام سالها آن حضرت در زندان بودند و کسی از ایشان اطلاع نداشت و یا در زمان امام هادی و امام حسن عسگری علیهما السلام غیر از اندکی از شیعیان کسی با آنها ملاقات نداشت زیرا آنها تحت نظر بودند ولی در تمام این موارد ولایت امام علیه السلام بر احوال همه مردم حاکم و غالب و ناظر بود، مگر بین زمان غیبت و حضور برای امام علیه السلام فرق می کند؟ امام که مثل من و شما نیست تا جهت اطلاع بر احوال ما مجبور باشد حضور عینی و فیزیکی در مجامع و محافل داشته باشد. در این صورت او مانند ما خواهد بود نه امام . او از خود شما به شما نزدیک تر است و پیش از آنکه خطوری در ذهن شما پیدا شود او اطلاع دارد و پیش از آنکه اراده بر انجام کاری بنمائید او خبر دارد ، آن وقت چگونه تصور می کنید که وجود ما در زمان غیبت موجب نقصان کمالی ما خواهد بود؟!
و بر این اساس تولد و نشو و نمای یک فرد در اجتماع شیعی یا در بلاد کفر نیز توجیه پیدا می کند و خداوند برای او نیز پرونده خاصّ خود را قرار داده است . همین که شما به امام علیه السلام توجه کنید مشمول نظر و لطف او خواهید بود .

هوالعلیم
فلسفه غیبت رشد فکری و قلبی افراد برای حرکت به سوی خدا است که به واسطه عدم دسترسی به امام علیه السلام و ابتلا به انواع فتنه ها و امتحانات، به این نقطه خواهند رسید و امید است که این مسئله هرچه زودتر تحقق یابد.

هو العلیم
آمادگی و استعداد مردم برای پذیرش احکام الهی.