معنای امام مبین یعنی آشکار‌کننده و تکوّن‌دهنده و مشخص‌کننده اراده و مشیّت پروردگار در عالم وجود. حقیقت امام علیه السلام ـ‌که از آن به ولایت کلیه و مطلقه الهیّه تعبیر می‌شود‌ـ تنزّل‌دهندۀ حقیقت وجود بحت و بسیط و به شکل و صورت‌ در‌آورندۀ آن در همه اشکال ـ‌چه مجرد و چه مادی‌ـ می‌باشد و لذا می‌توان از او به مقام واحدیت و یا عقل اول و یا اولین تجلی مقام ذات که به تجلی اعظم تعبیر می‌شود و یا طبق روایات اول نور مُفاض از عالم عماء و مظهر مرتبه هو‌هویت است. بنابراین امام علیه السلام واسطه و وسیله فیض الهی بر همه مراتب ممکنات و وجود‌دهنده همه تمنیّات در عالم شهادت و غیب است و جمیع آن‌چه که از کتم عدم پا به عرصه وجود گذاشته است و خواهد گذاشت باید به نحو اجمال صورت و حقیقت اصلیّه آن در نفس امام علیه السلام بوده باشد و آیه شریفه «وَكُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْنَاهُ فِي إِمَامٍ مُبِينٍ» اشاره به این معنی است. معنی «کلُّ شیء» فقط اختصاص به احکام ندارد ـ‌چنانچه بعضی گفته‌اند‌ـ بلکه با عمومیت خود هر ماهیّتی که اسم شیء بر او اطلاق شود را شامل می‌شود و روایات نیز بر این مطلب دلالت دارند. بناءًعلی‌هذا امام علیه السلام هم روشن‌کننده و توضیح‌دهنده احکام شرعی و مسائل عالم تشیّع است و هم به وجود آورنده حقائق و صور عالم تکوین می‌باشد.

هو العلیم
در این اشعار تنزّل مقام اراده در نفس ولائی مولی امیرالمؤمنین علیه السلام تبیین شده است و اینکه اراده و مشیّت علوی بعینه همان اراده و تقدیر ازلی می باشد .

هوالعلیم
1- عرض شد که در سعۀ وجودی است مانند آبی که در لیوان و یا در دریا است.
2- فرقی بین امام و ولیّ در این مورد نیست بلکه تصرّفات ولیّ در تحت ولایت و إشراف امام علیه السّلام صورت می پذیرد.