پرسش و پاسخ های مربوط به مراتب وجود
تعداد: 1کد: 7011/04/2017 00:00:00گروه: قرآن وتفسیر
سلام علیکم؛
در کتاب امامشناسی، جلد ۵، صفحات ۵۲ و ۵۳، دربارۀ آیۀ ۵۲ سوره شوری (وَكَذَٰلِكَ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ رُوحًا مِنْ أَمْرِنَا) چند پرسش مطرح میشود:
1. در این آیه که میفرماید: «ما روحی از امر خود را به سوی تو وحی فرستادیم»، منظور از «ما فرستادیم» چیست؟ با توجه به اینکه گفته میشود حضرت رسول اکرم صلّیاللهعلیهوآلهوسلم «اول تعیّن» یا «اول ما خلق الله» هستند، چگونه در ادامۀ آیه آمده است که «تو نمیدانستی کتاب چیست و ایمان چیست»؟
2. این «روح»، «نور» و «وحی» که در آیه مطرح شدهاند، چه حقیقتی دارند و چگونه گفته میشود که این مفاهیم میتوانند به یکدیگر تبدیل یا بر یکدیگر اطلاق شوند؟
3. ارتباط این آیات با سوره قدر و با مقام صاحبالأمر عجّلاللهتعالیفرجه چیست؟
4. تفاوت تعبیرهای «نَزَّلَ» و «أَنْزَلْنَا» در قرآن چیست؟ بهویژه با توجه به آیۀ ۱ سوره فرقان و آیۀ ۱۱۳ سورۀ طه.
پاسخ این سؤالات در کتاب افق وحی به طور تفصیل آمده است؛ رجوع بفرمایید.
و امّا مجمل و ملخّص مطلب: حقیقت انسان دارای مراتب طولیّه و تجردیّه است و هر کدام از این مراتب، حکم و شأن خاص خود را دارد؛ مثلاً انسان دارای روح مجرّد و نفس ناطقه است که جامع مراتب مختلف، اعمّ از عقل و احساس و عواطف و حبّ به ذات و بقاء آن و ذهن و ضمیر و غیره میباشد و هر کدام از این امور، حکم ابزار و وسائط اشتغال نفس و اِعمال او را دارند و انسان با بهکارگیری این امور، آنچه موجب صلاح اوست را استیفاء و آنچه موجب ضرر و زوال اوست را رفع و دفع مینماید، بدینصورت که از ابزار و وسایل مودّعه در نفس خود برای استکمال خود بهره میبرد.
مسئلۀ روح ـ که ملک مقرّب خدا است ـ یکی از وسائط و ابزارهای نفس رسول خداست که نزول آن بر قلب پیامبر، باعث آشکار شدن مرتبهای از مراتب وجودی آن حضرت برای مرتبهای دیگر است. در حالیکه آن مرتبۀ عالیه و راقیه ـ که بطن البطون و سرّ الاسرار نفس قدسی او است ـ از همه بالاتر است و این قضیه، دربارۀ حضرت صاحب العصر ارواحنافداه نیز صادق است.
و اما مسئلۀ تنزیل قرآن، فرود آن بر قلب رسول خدا به تدریج است، به عکس إنزال که در یک لحظه، تمامی آن افاضه گردیده است.